octobre 17, 2021

Le Tout Au Pluriel Magazine

Nous sommes vos yeux et vos oreilles

YON NÈG YON ISTWA AYISYEN PATADWE JANMIN BLIYE, ONÈ E MERIT POU JAK PREMYÈ PAPA NASYON AN.

2 min read
Partagez cet article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

BIYOGWAFI 2 ANPERÈ
Jean Jacques Dessaline
te fèt 20 septanm 1758 nan zòn yo rele kòmye pou komin Granrivyè nan koloni sendomeng.

Li pat konn manmanl ni papal paske manmanl te gentan mouri listwa pa tèlman pale de papal, li se dorijin afriken. Lèl fèt yo te prezantel a lanati tout fòs nati a te antre sou li.

Geyan gason te leve nan men yon dam yo te rele grann toya gen listwa ki di se tant li e se menm dam sa kite moutrel anpil bagay nan vi sa konn batay e konn ki jan poul priye nati a. Nonm sa te robis anpil li pat janm asepte esklavaj li te pase nan plizyè abitasyon tèlman te robis, yon lè gen yon kolon blan ki ta rive achte misye li te Duclos e li te di Desalin mwen achtew pou liberasyonw li te moutre Desalin anpil bagay li ak ekri.

Pandan tout mouvman te gen nan koloni sendomeng lan, te gen plizyè endijèn kite emèje tankou Tousen, Kristòf, Desalin e anpil ankò. Pou lafrans te gen kontwòl koloni a yo t panse anlve oubyn egzekite tout lidè yo evidanman yo te rive anlve Tousen epi se depi la Desalin kòm moun ki te trè kosto e trè devwe li arive ranplase Tousen nan lame endijèn nan lame ki te malpinen pi gwo lame kite nan epòk la (lafrans), Kounyea li te fin 1er, li te òganize batay final la vètyè 18 novanm 1803, e li ta rive libere tout esklav parèy li yo desklavaj, poul demontre jan li rayi Lafrans apre tout non kolon espanyòl ak Lafrans te bay ti bout tè sa li chanjel li relel Ayiti. 1er janvye 1804 li pwoklame endepandans peyi dayiti Gonayiv e nou fin gen yon peyi lib e li menm 22 septanm li te pwoklame anperè nan Marchan e 8 oktòb li te kourone Jacques 1er Okap.
Li te fè 1mye konstisyon ayiti an 1805 lè sa koulè nasyon an te nwa e wouj li te konstwi anpil pou te defann teritwa tankou Fò Jak e Alexand, Fò Marfran, Sitadèl Platon.
E li te vle mennen yon sosyete ekitab nan tout domèn men gen yon pakèt anvi pouvwa ki egri danperè a yo moute yon konplo kont li e yo ta rive etèn vil nan dat 17 oktòb 1806 li fè sèlman 2 zan dirije peyi a. Elas nou pèdi nonm sa lemond konnen li se yon liberatè.

PREPARE PA/
Alix Jean François
Etidyan, Histoire/Géo.

LA RÉDACTION DE LTP !!!

21 SEPTEMBRE 2020

LE TOUT AU PLURIEL MAGAZINE.

NOU SE ZYE OU AK ZÒRÈY OU…